Piso bumagsak sa ₱62.80 kada dolyar, panibagong dagdag-presyo sa petrolyo posible

MANILA | Patuloy na sumisipa ang presyo ng langis sa pandaigdigang merkado kasabay ng paghina ng piso laban sa US dollar, nagpapataas ng panganib ng panibagong pagtaas sa presyo ng petrolyo sa Pilipinas habang nagpapatuloy ang digmaan at tensyon sa Middle East.

Umabot sa humigit-kumulang ₱62.80 ang halaga ng US$1 noong Setyembre 15, ayon sa exchange-rate data, matapos ang sunod-sunod na paghina ng piso nitong mga nakaraang linggo. Ang naturang antas ay kabilang sa pinakamahinang halaga ng piso laban sa dolyar at hindi “all-time high” ng piso. Sa halip, nangangahulugan ito na mas maraming piso ang kailangan upang makabili ng isang dolyar.

Mahalaga ang galaw ng piso sa presyo ng langis dahil dolyar ang pangunahing currency na ginagamit sa pandaigdigang kalakalan ng crude oil. Kapag humihina ang piso, mas nagiging mahal para sa mga importer ang pagbili ng langis at iba pang produktong petrolyo mula sa ibang bansa.

Samantala, ipinatupad ng Department of Energy ang malaking taas-presyo sa mga produktong petrolyo simula Setyembre 15. Tumaas ng ₱5.68 kada litro ang gasolina, ₱4.31 ang diesel at ₱4.62 ang kerosene, batay sa galaw ng pandaigdigang presyo ng langis.

Ito na ang ikalawang sunod na linggo ng malalaking pagtaas. Ayon sa Philstar.com, matapos ang dalawang linggong adjustment, umakyat na nang ₱10.37 kada litro ang gasolina, ₱9.49 ang diesel at ₱10.20 ang kerosene. May ilang istasyon na nagbebenta na ng ilang uri ng gasolina at diesel sa lampas ₱100 kada litro.

Sinabi ng DOE na kabilang sa mga dahilan ng pagtaas ang patuloy na kaguluhan sa Middle East, ang epekto ng tensyon sa pagitan ng Estados Unidos at Iran sa operasyon sa Strait of Hormuz, at mga pag-atake sa Red Sea na nakaaapekto sa pandaigdigang supply at presyo ng langis.

Lalong tumindi ang pressure sa oil market matapos maantala ang operasyon ng mahalagang East-West Pipeline ng Saudi Arabia kasunod ng mga pag-atake. Ayon sa Reuters, naapektuhan din ang crude loadings sa Yanbu at nakansela ang ilang shipment patungong Europe, dahilan upang muling tumaas ang pangamba sa suplay.

Nagsara ang Brent crude sa US$108.75 kada bariles noong Setyembre 15, habang ang West Texas Intermediate o WTI ay umakyat sa US$105.83 kada bariles. Parehong umabot ang mga benchmark sa pinakamataas nilang settlement sa loob ng apat na buwan.

Ang East-West Pipeline ay mahalaga dahil nagbibigay ito sa Saudi Arabia ng alternatibong ruta para sa pagdadala ng langis patungo sa Red Sea nang hindi dumaraan sa Strait of Hormuz. Ayon sa Reuters, tinatayang nakapagdala ito ng 4 milyon hanggang 5 milyong bariles ng langis kada araw, katumbas ng humigit-kumulang 4% hanggang 5% ng pandaigdigang supply.

Ang Strait of Hormuz naman ay isa sa pinakamahalagang daanan ng langis sa mundo. Dahil dito, ang anumang matagal na pagkagambala sa ruta ay maaaring magkaroon ng epekto hindi lamang sa presyo ng crude oil kundi pati sa shipping, insurance at gastos sa enerhiya sa maraming bansa.

Para sa Pilipinas, mas ramdam ang ganitong external shock dahil umaasa ang bansa sa imported oil. Ayon sa Department of Finance, noong nagsimula ang kasalukuyang Middle East conflict ay tinatayang may oil buffer ang Pilipinas na katumbas ng 50 hanggang 60 araw ng national demand, habang patuloy na mino-monitor ng pamahalaan ang presyo ng world oil at ang tagal ng kaguluhan.

May isa pang development na maaaring makatulong sa mga consumer kung ipatutupad ng pamahalaan. Noong Setyembre 15, sinabi ng DOE na umabot sa US$99.41 kada bariles ang 30-day average ng Dubai crude, higit sa US$80-per-barrel threshold na itinakda ng batas para maging posible ang pagsususpinde o pagbabawas ng excise taxes sa ilang petroleum products.

Gayunman, hindi awtomatikong nangangahulugan ang certification ng DOE na agad sususpindihin ang fuel taxes. Sa ilalim ng Republic Act No. 12316, kailangan pa ang rekomendasyon ng Development Budget Coordination Committee bago maaaring kumilos ang Pangulo. Maaari ring ipatupad ang tax relief sa ilang produktong petrolyo sa loob ng limitadong panahon.

May nauna nang paggamit ng mekanismong ito ngayong taon. Noong Abril, matapos lumampas sa itinakdang threshold ang average Dubai crude price, ipinatupad ng pamahalaan ang pagsususpinde ng excise taxes sa LPG at kerosene. Naibalik ang mga buwis noong Hulyo matapos bumaba ang average Dubai crude sa ibaba ng threshold.

Sa kasalukuyang sitwasyon, dalawang pangunahing dahilan ang dapat bantayan ng mga motorista at mamimili: ang direksiyon ng presyo ng crude oil sa world market at ang halaga ng piso laban sa dolyar. Kapag nanatiling mataas ang langis at mahina ang piso, patuloy na haharap sa pressure ang domestic pump prices.

Habang nagpapatuloy ang labanan at nananatiling hindi tiyak ang kalagayan ng mga pangunahing ruta ng langis sa Middle East, nananatiling mabilis magbago ang presyo sa pandaigdigang merkado. Para sa Pilipinas, ang magiging epekto nito ay maaaring lumampas sa presyo ng gasolina at diesel, dahil ang mas mahal na enerhiya ay maaari ring magpataas sa gastos sa transportasyon, produksyon at paghahatid ng mga produkto.

ADVERTISEMENT