MANILA, Philippines | Sinusuri ng mga senador sa impeachment trial ni Vice President Sara Duterte ang ₱776 milyon na pumasok sa account ng Cale88 Foods Corporation, isang kumpanyang dating may interes ang kanyang asawang si Atty. Manases “Mans” Carpio, kasunod ng mga pahayag ni Sen. Risa Hontiveros na kabilang umano sa mga nagpadala ng pera ang ilang kompanyang pag-aari ng estado ng China.
Sa ika-34 na araw ng impeachment trial noong Oktubre 6, tinanong ni Hontiveros si Anti-Money Laundering Council (AMLC) Executive Director Ronel Buenaventura tungkol sa mga kumpanyang Tsino na nagpadala ng pondo sa Cale88. Ayon sa senador, lumabas sa pagsasaliksik ng kanyang tanggapan na ang ilan sa mga ito ay Chinese state-owned enterprises na may kaugnayan sa mga programang pang-ekonomiya at patakarang panlabas ng pamahalaang Tsino.
Kabilang sa mga binanggit ni Hontiveros ang China National Township Enterprises at Beijing Zhenweifang Food Company, na iniugnay niya sa Xinjiang Fruit Industry Group. Gayunman, sinabi ni Buenaventura na kailangan pa niyang suriin ang mga impormasyong inilahad ng senador at hindi siya makapagbibigay ng tiyak na sagot kung nasuri na ng AMLC ang mga naturang ugnayan.
Batay sa mga rekord na iniharap sa paglilitis, nakatanggap ang Cale88 ng ₱319.33 milyon mula sa mainland China at Hong Kong. Hindi nangangahulugan ang impormasyong ito na direktang nagmula sa pamahalaan ng China ang buong halaga o na napunta ang pera sa personal na account nina Duterte at Carpio.
Kasabay nito, kinuwestiyon ni Senate President Sherwin Gatchalian ang malaking agwat sa pagitan ng pondong pumasok sa Cale88 at ng iniulat nitong kapasidad sa pananalapi. May paid-up capital lamang na ₱125,000 ang kumpanya, habang nasa ₱23 milyon ang pinagsama-samang benta nito mula nang itatag noong 2021, ayon sa mga rekord na tinalakay sa pagdinig.
Sa tala ng mga transaksyon, umabot sa ₱776 milyon ang cash inflows ng kumpanya at ₱154 milyon ang cash outflows. Tinanong ni Gatchalian kung maaari itong maging kandidato sa imbestigasyon sa money laundering kung hindi maipaliwanag o maitala nang wasto sa mga libro ng kumpanya ang perang pumasok.
Sinabi ni Buenaventura na maaaring maging panimulang batayan ng imbestigasyon ang ganitong pagkakaiba, ngunit kailangang matukoy at mapatunayan ang pinagmulan ng pondo at ang kaugnayan nito sa isang krimen bago maitatag ang money laundering.
Kinuwestiyon din ni Sen. Vicente “Tito” Sotto III ang iniulat na pagkakamali sa mga transaksyon sa bank account ni Carpio. Ayon kay Buenaventura, humiling ang Bank of the Philippine Islands (BPI) na itama ang mga ulat nito sa AMLC matapos matuklasan ang pagkakamali sa pag-uulat. Mula sa ₱2 bilyon, itinama umano sa ₱2 milyon ang isang halaga matapos ang pagsusuri at pagpapatunay ng AMLC.
Sinabi ng opisyal na karaniwang tumatanggap ang AMLC ng mga kahilingan para sa pagwawasto ng maling ulat, ngunit ito ang unang ganito kalaking pagkakaiba na naitala niya sa panahon ng kanyang panunungkulan. Dahil sa mga pagwawasto, bumaba mula ₱6.7 bilyon tungo sa ₱4.4 bilyon ang kabuuang covered at suspicious transactions na iniulat ng BPI kaugnay kay Carpio sa mga dokumentong tinalakay sa paglilitis. <escape>GMA News</escape>
Samantala, iniulat ng Reuters noong Oktubre 6 na sinusuri rin ng National Security Council ang impormasyong inilahad sa paglilitis dahil sa posibleng implikasyon nito sa pambansang seguridad. Ayon kay National Security Adviser Eduardo Oban, iniulat na sa AMLC ng mga bangko ang mga remittance bilang kahina-hinalang transaksyon.
Sa panig ng depensa, iginiit ng kampo ni Duterte na walang patunay na direktang nagmula sa pamahalaan ng China ang milyun-milyong pisong pumasok sa mga account ng mag-asawa. Nauna ring sinabi ni Duterte na ipauubaya niya sa kanyang mga abogado ang pagsagot sa mga alegasyon. Tinawag naman ng Embahada ng China sa Maynila na “false narrative” ang mga pahayag na nagpadala ang China ng pondo sa isang pangkat pampolitika sa Pilipinas. <escape>Reuters; GMA News</escape>
Patuloy na sinusuri sa impeachment proceedings ang mga rekord sa pananalapi bilang bahagi ng mga alegasyon ng hindi maipaliwanag na yaman laban sa bise presidente. Sa ngayon, ang mga kahina-hinalang transaksyon at ang mga tanong tungkol sa pinagmulan ng pondo ay hindi pa katumbas ng pinal na patunay ng money laundering o ilegal na gawain.
DC Alviar
Professor DC Alviar is a tenured associate professor at National University (NU) Manila and a steering committee member of the Philippine International Studies Organization (PHISO). He has contributed to NU's community extension initiatives that introduced the five disciplines of a learning organization (Senge, 1990) to communities within a local government unit. He writes and edits local reports for Mega Scene. He graduated with Master of Development Communication (MDC) and Doctor of Communication (DComm) degrees from the University of the Philippines (UP) Open University in Los Baños and was awarded with a Commission on Higher Education (CHED) SIKAP grant. He previously served as editor-in-chief of The Adamson News and his high school publication Ang Ugat.
- DC Alviar
- DC Alviar
- DC Alviar
- DC Alviar
