MANILA, Philippines | Idineklara ng Korte Suprema na labag sa Konstitusyon ang ilang dagdag-pondo na ipinasok ng Kongreso sa pambansang badyet para sa 2024 at 2025, habang nagtakda rin ito ng mahigpit na pamantayan sa paggamit ng unprogrammed appropriations o pondong nakalaan para sa mga programang maaaring pondohan kapag natugunan ang mga itinakdang kondisyon.
Sa desisyon ng Supreme Court En Banc sa pinagsama-samang mga petisyon, idineklara ng Korte Suprema na labag sa Konstitusyon ang dagdag na ₱449.5 bilyon sa unprogrammed appropriations sa ilalim ng 2024 General Appropriations Act (GAA), gayundin ang ₱17.99 bilyong idinagdag ng Kongreso sa Special Road Fund ng Department of Public Works and Highways (DPWH) sa ilalim ng 2025 GAA. Ayon sa opisyal na pahayag ng Korte Suprema, lumampas ang mga dagdag-pondo sa kabuuang alokasyong inirekomenda ng Pangulo, na labag sa mga limitasyong itinakda ng batas at Konstitusyon.
Sa ilalim ng 2024 GAA, na nilagdaan bilang Republic Act No. 11975, umakyat mula ₱281.9 bilyon tungong ₱731.4 bilyon ang unprogrammed appropriations matapos ang mga pagbabago ng bicameral conference committee ng Senado at Kamara. Ayon sa mga naghain ng petisyon, nilabag ng pagdaragdag ang limitasyong itinatakda ng Konstitusyon sa kapangyarihan ng Kongreso na dagdagan ang mga pondong inirekomenda ng Pangulo.
Kinuwestiyon din sa magkahiwalay na petisyon ang pagtaas ng pondo para sa Special Road Fund sa ilalim ng 2025 GAA. Mula sa ₱16.756 bilyon, umakyat ito sa ₱34.748 bilyon, o dagdag na halos ₱17.99 bilyon. Pinaboran ng Korte Suprema ang petisyong may kaugnayan sa naturang dagdag-pondo at idineklarang labag sa Konstitusyon ang kinukuwestiyong bahagi ng badyet.
Gayunman, hindi nangangahulugang awtomatikong labag sa Konstitusyon ang lahat ng unprogrammed appropriations. Ayon sa mga prinsipyong inilatag ng Korte, kailangan ang malinaw na limitasyon, pamantayan sa pagbibigay-priyoridad at mga pananggalang upang matiyak na ang paggasta ng pamahalaan ay naaayon sa pambansang programang piskal, may transparency at may pananagutan.
Sa kaugnay na usapin, permanenteng pinagbawalan ng Korte ang mga kinauukulang tanggapan ng pamahalaan na ipatupad ang mga tinukoy na probisyon ng 2026 GAA na may kaugnayan sa paggamit ng unprogrammed appropriations. Layunin ng mga limitasyong ito na matiyak na ang awtorisasyon sa paggasta ay hindi ginagamit nang walang sapat na batayan o malinaw na pamantayan.
Sa ilalim ng 1987 Konstitusyon, hindi maaaring dagdagan ng Kongreso ang mga pondong inirekomenda ng Pangulo para sa operasyon ng pamahalaan, alinsunod sa Artikulo VI, Seksyon 25(1). Ang bicameral conference committee ay nilikha upang ayusin ang mga pagkakaiba sa bersiyon ng panukalang batas na inaprubahan ng dalawang kapulungan, hindi upang kumilos bilang hiwalay na kapulungang may walang limitasyong kapangyarihan sa paglikha ng mga bagong alokasyon.
Ang desisyon ay mahalaga sa pananagutan sa paggamit ng pera ng bayan, lalo na sa pagbuo ng taunang pambansang badyet. Ipinakikita nito ang papel ng hudikatura sa pagtiyak na ang mga pagbabago sa panukalang badyet at ang paggasta ng pamahalaan ay nananatiling naaayon sa Konstitusyon at sa mga itinakdang tuntunin ng pampublikong pananalapi.
Bagama’t hindi awtomatikong nangangahulugan ng pagkakakulong o pagkakatanggal sa puwesto ang desisyon, maaari itong magbukas ng daan sa mga imbestigasyon at kasong kriminal, sibil o administratibo laban sa mga opisyal na mapatutunayang may pananagutan sa mga ilegal na pagbabago sa badyet. Gayunman, kailangang matukoy ang kani-kanilang papel at mapatunayan ang paglabag sa batas sa pamamagitan ng wastong proseso. Binibigyang-diin ng desisyon ang pananagutan at transparency sa paggamit ng pera ng bayan.
Si Venus L Peñaflor ay naging editor-in-chief ng Newsworld, isang lokal na pahayagan ng Laguna. Publisher din siya ng Daystar Gazette at Tutubi News Magazine. Siya ay isa ring pintor at doll face designer ng Ninay Dolls, ang unang Manikang Pilipino. Kasali siya sa DesignCrowd sa rank na #305 sa 640,000 graphic designers sa buong daigdig. Kasama din siya sa unang Local TV Broadcast sa Laguna na Beyond Manila. Aktibong kasapi siya ng San Pablo Jaycees Senate bilang isang JCI Senator.
- Venus L Peñaflor
- Venus L Peñaflor
- Venus L Peñaflor
- Venus L Peñaflor
