MANILA | Inatasan ng Supreme Court (SC) ang Kongreso na tuparin ang itinakdang tungkulin sa 1987 Constitution na magpasa ng batas na tutukoy at magbabawal sa political dynasties, matapos ideklara ng mataas na hukuman na ang halos apat na dekadang kabiguan ng lehislatura na gawin ito ay maituturing na grave abuse of discretion.
Sa unanimous decision ng SC en banc noong Agosto 26, na inilabas sa publiko nitong Setyembre 16, iniutos sa Senado at House of Representatives na kumilos “at the earliest opportunity” upang maisabatas ang anti-political dynasty law. Ang desisyon ay nag-ugat sa consolidated petitions na humihiling sa korte na atasan ang Kongreso na tuparin ang mandato ng Konstitusyon.
Nakasaad sa Article II, Section 26 ng 1987 Constitution na dapat tiyakin ng Estado ang pantay na access sa mga oportunidad sa public service at ipagbawal ang political dynasties “as may be defined by law.” Ayon sa SC, hindi nangangahulugan ang pariralang ito na maaaring piliin ng Kongreso kung ipagbabawal o hindi ang political dynasties. Ang tungkulin ng lehislatura ay tukuyin sa batas kung ano ang political dynasty at itakda ang saklaw ng pagbabawal.
Bagama’t kinilala ng SC ang prinsipyo ng separation of powers at ang pangkalahatang tuntunin na hindi maaaring utusan ng korte ang Kongreso na magsagawa ng discretionary legislative act, sinabi nitong natutugunan sa kasong ito ang pambihirang kundisyon para sa isang writ of mandamus dahil sa matagal na pagkabigo ng Kongreso na ipatupad ang malinaw na constitutional mandate.
Hindi naman direktang ipinag-utos ng SC sa Commission on Elections (Comelec) na maglabas ng mga panuntunan upang awtomatikong madiskuwalipika ang mga kandidatong kabilang sa political dynasties. Ayon sa desisyon, kailangan munang maipasa ang batas na magbibigay ng malinaw na depinisyon at saklaw ng pagbabawal.
May kaugnay nang hakbang ang Kongreso bago pa ang desisyon ng SC. Noong Hunyo 3, 2026, ipinasa ng House of Representatives sa third and final reading ang House Bill No. 8389 sa botong 267 pabor, 20 tutol at pitong abstention. Sa panukalang batas, nililimitahan ang sabay na pagtakbo o paghawak ng posisyon ng magkakamag-anak hanggang second degree of consanguinity o affinity sa iisang constituency o jurisdiction.
Iniulat naman ng House Committee on Suffrage and Electoral Reforms na maraming iba pang anti-political dynasty bills ang naihain sa kasalukuyang Kongreso, kabilang ang mga panukalang naglalayong tukuyin at ipagbawal ang political dynasties sa national, local, barangay, Sangguniang Kabataan at party-list elections.
Sa Senado, nagpapatuloy rin ang deliberasyon sa Senate Bill No. 1901, na naglalayong ipagbawal ang political dynasties sa national at local elective offices at party-list system. Sa isang Senate record noong Marso 2026, nakasaad na nasa period of interpellations noon ang panukala.
Mahalagang bahagi ng kasaysayan ng isyu na mismong 1987 Constitution, na niratipikahan matapos ang pagbagsak ng Marcos dictatorship noong 1986, ang unang malinaw na nagtakda ng constitutional policy laban sa political dynasties. Gayunman, sa loob ng halos apat na dekada ay walang naging pangkalahatang batas na nagbibigay ng depinisyon at komprehensibong pagbabawal sa mga ito.
May ilang umiiral na batas na may limitadong probisyon laban sa political dynasties. Kabilang dito ang Sangguniang Kabataan Reform Act at mga batas para sa Bangsamoro. Ngunit ayon sa SC, hindi sapat ang mga ito upang matupad ang mas malawak na mandato ng Article II, Section 26 dahil nakatuon lamang ang mga ito sa partikular na posisyon o lugar.
Samantala, ipinakita ng mga tala ng Kongreso na ang usapin ay matagal nang pinagdedebatehan. Sa isang congressional policy brief noong 2026, binanggit na halos apat na dekada nang hindi natutupad ang constitutional directive at na kabilang sa mga hamon ng panukalang batas ang pagtukoy sa lawak ng pagbabawal at mga posibleng isyu sa pagpapatupad nito.
Sa desisyon ng SC, ang susunod na mahalagang hakbang ay nasa Kongreso na, na kailangang magpasya kung paano bibigyang-kahulugan at ipatutupad sa batas ang constitutional prohibition laban sa political dynasties.
Hindi nangangahulugan ang desisyon na awtomatikong mawawala ang mga political dynasty sa susunod na halalan. Kailangan pa ring maipasa ng Kongreso ang batas, mapagkasundo ang mga bersiyon ng Senado at Kamara, at maipatupad ang mga probisyong itatakda rito.
DC Alviar
Professor DC Alviar is a tenured associate professor at National University (NU) Manila and a steering committee member of the Philippine International Studies Organization (PHISO). He has contributed to NU's community extension initiatives that introduced the five disciplines of a learning organization (Senge, 1990) to communities within a local government unit. He writes and edits local reports for Mega Scene. He graduated with Master of Development Communication (MDC) and Doctor of Communication (DComm) degrees from the University of the Philippines (UP) Open University in Los Baños and was awarded with a Commission on Higher Education (CHED) SIKAP grant. He previously served as editor-in-chief of The Adamson News and his high school publication Ang Ugat.
- DC Alviar
- DC Alviar
- DC Alviar
- DC Alviar
