TUBLAY, Benguet — Itinapon ang mga tumpok ng Chinese cabbage at carrots sa gilid ng Labey-Lacamen Road sa Tublay, Benguet nitong Linggo, matapos umanong bumagsak ang presyo ng gulay at bumaba ang bilang ng mga bumibili sa gitna ng patuloy na pag-ulan sa Cordillera.
Ayon sa mga magsasakang nakausap kaugnay ng insidente, hindi na sulit na dalhin pa ang kanilang ani sa mga trading center sa La Trinidad dahil maaaring madagdagan lamang ang kanilang lugi sa gastos sa transportasyon, labor at iba pang bayarin. Sa halip, ang mga gulay ay itinapon na lamang sa gilid ng kalsada.
Ang insidente ay kasunod ng matagal na problema ng mga magsasaka sa Benguet kung saan mababang farmgate prices at mataas na gastos sa produksyon at transportasyon ang patuloy na kumakain sa kanilang kita.
Noong Abril, iniulat ng Philippine Information Agency na nagpatupad ng trial floor price sa ilang vegetable trading areas sa La Trinidad matapos iulat ng mga stakeholder ang matinding pagkalugi ng mga magsasaka. Ayon kay Agot Balanoy ng League of Associations at the La Trinidad Vegetable Trading Areas, umaabot sa ₱20 kada kilo ang production cost ng repolyo, habang may panahong ₱5 lamang kada kilo ang presyo nito sa trading areas.
Sinabi rin ni Balanoy na bumaba ang dating karaniwang suplay na humigit-kumulang 1.5 milyong kilo ng gulay kada araw sa trading post dahil hindi na dinadala ng ibang magsasaka ang kanilang ani mula sa malalayong lugar dahil sa mataas na gastos sa fuel, porter at parking.
Hindi na bagong problema ang ganitong sitwasyon sa Benguet. Sa isang ulat ng Reuters noong Abril, sinabi ng mga magsasaka na mas pinipili nilang huwag anihin o hayaang mabulok ang repolyo kaysa ibenta ito nang palugi. Ayon sa ulat, ang production cost ng repolyo ay nasa ₱18 hanggang ₱20 kada kilo, bumagsak naman ang farmgate price sa ₱3 kada kilo at nasa ₱5 hanggang ₱8 kada kilo sa mga araw bago mailathala ang ulat.
Ipinakita rin ng Reuters na hindi lamang presyo ng ani ang problema. Tumataas din ang gastos sa diesel, labor, packaging at transportasyon, dahilan upang lumiit o tuluyang mawala ang kinikita ng mga magsasaka matapos maihatid ang kanilang produkto sa bagsakan.
Samantala, patuloy na nakararanas ng epekto ng Habagat ang Luzon. Iniulat ng PAGASA na nagsimula ang Southwest Monsoon noong Mayo 30 at maaari itong magdala ng madalas na pag-ulan at thunderstorms, partikular sa kanlurang bahagi ng bansa. Sa mga agri-weather advisory nito, binigyang-diin din ng PAGASA na maaaring maapektuhan ng malakas na ulan at matagal na basang kondisyon ang mga pananim at iba pang agricultural resources.
Ang kasalukuyang sitwasyon ay naaayon din sa seasonal outlook ng World Meteorological Organization at ASEAN Climate Outlook Forum, na nag-proyekto ng near- to above-normal rainfall sa bahagi ng central at northern Philippines para sa June hanggang August 2026 at nagsabing ang Southwest Monsoon ay inaasahang near-average hanggang mas malakas kaysa karaniwan sa malaking bahagi ng Southeast Asia.
May karagdagang hamon din sa pagdadala ng mga produkto mula sa kabundukan. Ayon sa opisyal na profile ng Bokod, ang Labey-Lacamen Road ay ginagamit bilang alternatibong ruta ng mga vegetable dealer patungo sa Baguio at La Trinidad, ngunit hindi ito all-weather road at madaling maapektuhan ng landslides tuwing tag-ulan.
Noong Hulyo, iniulat naman ng Philippine Information Agency na isinara pansamantala ang isang bahagi ng Benguet-Nueva Vizcaya Road dahil sa road slip na pinalala ng pag-ulan. Pinayuhan ang mga motorista na gumamit ng alternatibong ruta kabilang ang Labey-Lacamen Road.
Mahalaga sa pambansang food supply ang industriya ng highland vegetables ng Benguet. Batay sa Philippine Statistics Authority, umabot sa 87,873.72 metric tons ang production ng vegetables at root crops sa lalawigan noong unang quarter ng 2025. Nanguna ang cabbage sa 17,575 metric tons, sinundan ng Chinese cabbage na 16,225 metric tons at carrot na 5,721.29 metric tons.
Sa unang semestre naman ng 2025, umabot sa 139,386.15 metric tons ang produksyon ng selected high-value vegetable crops sa Benguet, 4.9 porsiyentong mas mataas kaysa sa kaparehong panahon noong 2024. Kabilang sa pinakamalaking produkto ang cabbage, potato, Chinese cabbage at carrot.
Ang pagtatapon ng mga gulay sa Tublay ay muling naglalantad sa matagal nang problema ng industriya na maaaring maraming ani sa pinanggalingan ngunit nananatiling mahina ang kita ng magsasaka kapag hindi sapat ang buyers, mataas ang gastos sa transportasyon at limitado ang mga alternatibong pamilihan o pasilidad para sa pagproseso.
Sa ngayon, nananatiling hamon para sa mga magsasaka ang paghahanap ng paraan upang mailabas ang kanilang ani sa merkado nang hindi nadaragdagan ang kanilang pagkalugi, lalo na habang patuloy ang pag-ulan at mahirap ang kondisyon ng mga kalsada sa kabundukan.
DC Alviar
Professor DC Alviar is a tenured associate professor at National University (NU) Manila and a steering committee member of the Philippine International Studies Organization (PHISO). He has contributed to NU's community extension initiatives that introduced the five disciplines of a learning organization (Senge, 1990) to communities within a local government unit. He writes and edits local reports for Mega Scene. He graduated with Master of Development Communication (MDC) and Doctor of Communication (DComm) degrees from the University of the Philippines (UP) Open University in Los Baños and was awarded with a Commission on Higher Education (CHED) SIKAP grant. He previously served as editor-in-chief of The Adamson News and his high school publication Ang Ugat.
- DC Alviar
- DC Alviar
- DC Alviar
- DC Alviar
