2022 Polls is over.  The people have spoken.  Following the Latin maxim “Vox Populi, Vox Dei”, the voice of the people is the voice of God, the losers must yield to the decision of the majority. That is the essence of democracy. Disturbing the peace by holding meaningless rallies led by groups identified by the state as fronts of terrorists need to be addressed ASAP by the guardians of democracy – AFP, PNP and their lawful multipliers.

I appreciate the moves of some presidential aspirants like Sen. Ping Lacson, Sen. Manny Pacquiao, Mayor Isko Moreno and Labor leader Leody de Guzman, peacefully conceding to the will of the people. Truly, magnanimity in times of defeat is noble! By doing so, they retain the respect and admiration of the people.

On the other hand, one presidential aspirant appears to be defiant of the election result. From her statements, it could be gleaned that she is not accepting defeat and even stated in the vernacular “this is just the beginning”. The beginning of what is something you and I can only speculate.  From my own understanding, it seems that she is calling on her supporters to do protest rallies because a day after she said that, groups of leftists shouting her name and that of her VP who also lost the election, paraded in front of the COMELEC building with placards accusing the winners of cheating and the commission of not doing its job well. 

More than 31 million Filipinos voted for Bongbong Marcos and Sara Duterte and I am not surprised.  I have been monitoring their campaign caravans-rallies-sorties since day one via Facebook and YouTube and the multitude of people who attended is more than enough proof that they will make it to the top. It could be recalled that even prior to their filing of certificates of candidacies (COCs), political analysts and scientists were already predicting that in the event they will run together as President and Vice President, their tandem would be hard to beat.

Another thing that catapulted them to the top is their “positive campaigning.” Never did they utter any defamatory remarks against their opponents making them earn the love and respect of the vast majority of people. Now that the election is over, it’s about time to start healing the wounds created by a very divisive political exercise.  We are all Filipinos and this country is the only one we have so let us work together for the common good. Let us all unite and rebuild what has been destroyed by the pandemic and the ego that has been crashed by defeat.  Remember the old saying “United we stand, divided we fall.”

Sa isang demokratiko at republikang pamamahala, mahalaga ang mga papel na ginagampanan ng mga kinatawan at senador. Bagama’t nasa dalawang kapulungan, sila’y kapwa bumubuo ng isang Kongreso o ang tinatawag nating Lehislatibo, isang sangay ng pamahalaan na co-equal o kapantay ng dalawa pang sangay – Ehekutibo at Hudikatura. Sina yumaong Ferdinand Marcos Sr. at Benigno “Noynoy” Aquino III ay ilan lamang sa mga matagal na umupo sa Kongreso (parehong sa dalawang kapulungan nito) na kinalauna’y naging mga pangulo. Ibig sabihin – kung ikaw ay senador o kongresista – maaari mo nang iangat ang iyong pangarap sa pagiging pinakamataas na lider ng bansa. Isa pang mas mahalagang pakahulugan: Ang Kongreso ay training ground ng mga susunod na presidente, bagama’t mas angkop sabihing kalimita’y galing sila sa Senado.

Pinahahalagahan man ang mga bulwagan (“august halls of Congress”), dumating sa puntong tinatawag na silang “tonggressman” at “senatong” ng mga matabil ang dila; parehong maling katawagan sa ilan sa kanila na may kurot sa mga naghalal sapagkat nauuwi sa tong (kurakot na bahagi) ang kanilang paggamit ng kaban ng bayan sa mga proyekto. Sa huling dekada, pinakapinag-usapan ang Napoles scam kung saan mga kunwa-kunwariang NGO ang “natulungan” ng mga ito. Sa laban ng gobyerno sa katiwalian, masasabi nating may mga ipinanalo ito pero lamang ang ikinatalo. Sa huli, tanging si Janet Lim-Napoles na minsang nagmay-ari ng 28 bahay ang kilalang nananatili sa piitan kaugnay ng maanomalyang paggamit ng Priority Development Assistance Fund (PDAF) o discretionary fund, at sina Juan Ponce Enrile, Jinggoy Estrada, at Bong Revilla ay nakalaya na at nakatakbo pang muli sa pagka senador. (Panalo noong 2019 si Revilla, samantalang talo sina Enrile at Jinggoy; muling tumakbo si Jinggoy ngayong Mayo 2022 at mukhang may malaking tsansang manalo na sa huling pwesto – ika-12.)

Ayon sa Konstitusyon ng 1987, ang paggawa ng batas ay nasa kapangyarihan ng Kongreso. Binubuo ito ng 24 na senador at hindi hihigit sa 250 kinatawan (maliban kung tinakda ng batas), 20% ng mga ito’y pawang mga Party-list representatives. May mga panukalang batas (bills) saka joint, concurrent and simple resolutions sa paggawa ng batas. Ang mga panukalang batas ay nakakapasa bilang mga batas kapag aprubado ng dalawang kapulungan at ng Pangulo ng Pilipinas. (Merong sistema ng check and balance sa tatlong magkakapantay na sangay ng pamahalaan, ngunit ang Hudikatura na binubuo ng mga korte kabilang ang Korte Suprema ang final arbiter o huling tagapag pasya sa lahat ng mga kwestiyong legal kahit pa madamay ang pangulo ng bansa.)

Balik tayo sa party-list. (Gusto rin namang balik-balikan ito ni outgoing President Rodrigo Duterte dahil daw sa “nagagamit” lang ito kaya buwagin na lang daw. Ulit: daw ha.) Hindi ba’t kapag ikaw ay kinatawan ng distrito mo, kinatawan ka rin ng lahat ng sektor sa distrito? Ang party-list ay dating bukas lamang sa “underrepresented community sectors or groups.” Ayon sa Saligang Batas, sila’y dapat magmula sa “labor, peasant, urban poor, indigenous cultural communities, women, youth, and such other sectors as may be provided by law, except the religious sector.” Nababoy ba o binaboy ang party-list kinalaunan? Wala na ngang sweldo ang marami nating kababayan dahil walang mahanap na maayos at matatag na hanap-buhay, marami pa tayong pasuswelduhin sa House of Representatives? Pakapalan lang talaga ng apog; uupo sila sa Batasang Pambansa sa Quezon City kahit hindi naman talaga sila tuwirang kabahagi ng marginalized/underrepresented na sektor o pangkat ng lipunan. Imagine: kakatawanin kayo ng district representative ninyo, pero dahil urban poor kayo, ituturo pa kayo sa urban poor (party-list) representative? Ganoon ding gusot ang kakaharapin ng kababaihan, manggagawa, at iba pang sektor. Ganoong kalabo.

Nagsanga-sanga na rin ang suliranin ng representasyon sa Mababang Kapulungan, pero maayos pa naman ang kalakaran sa Mataas na Kapulungan ng 24 na senadora at senador. Iyon nga lamang, parami nang parami ang mga magkakamag-anak at mga celebrity ang nahahalal; sandali, walang problema sa celebrity kung sila nama’y mayroong sapat na kakayahan at edukasyon dahil sila’y gagawa ng mga batas, hindi na para magpasikat. Kung sasayawan lang tayo ng Budots, popormang Utol kong Hoodlum, o magpopogi-pogian, talagang nauuwi sa katatawanan ang Kongreso at nakapanghihinayang ang ating oras at tiwala sa ganitong klaseng tagagawa ng batas. Sabi ng iba, “Nagkakalokohan na rin lang eh iboboto ko na rin si ______________?” Pawang kabalintunaan. Ang kailangan ay pagtitiwala sa katiwa-tiwala. Kung hindi, sila ang gagawa ng butas. Tama ang mga sikolohista sa sinasabi nilang nahuhulaan ang susunod na asal gamit ang dating asal. Para namang sa positibong pananaw: Past behavior predicts future behavior, which is similarly true of success. Ang aking pagbati sa mga nanalo sa halalan sa mga lokal na posisyon lalo na sa aking tinubuang Lalawigan ng Laguna at sa mga pambansang posisyon. Salamat din sa Diyos sa matiwasay na eleksyon.